Kronika HDB. Czego nauczyły nas kolejne lata
Teksty o finansach, operacjach, franczyzie, markach i technologii. Ułożone rok po roku, od 2004 do dziś: co każdy okres zmienił w prowadzeniu sieci, franczyz i grup spółek.
2026
KSeF obowiązkowy. Co zmienia się w obiegu dokumentów sieci
W 2026 roku Krajowy System e-Faktur stał się obowiązkowy, etapami dla kolejnych grup przedsiębiorców. Dla sieci to zmiana procesów, a nie tylko programu do faktur.
McDonald's. Franczyza, która zarabia także na nieruchomościach
McDonald's jest często podawany jako wzór franczyzy. Mniej znany jest fakt, że istotna część jego modelu opiera się na kontroli nad lokalizacjami.
Raport zarządczy na jednej stronie. Co powinien widzieć zarząd sieci co tydzień
W wielu analizowanych przypadkach upadków zarząd dowiadywał się o problemie za późno. Prosty raport tygodniowy zmniejsza to ryzyko bardziej niż rozbudowane systemy.
Pięć wzorców, które powtarzają się od 2004 roku
Przeanalizowaliśmy dziesiątki przypadków firm, które upadły, i tych, które uniknęły kłopotów. Na różnych kontynentach i w różnych branżach powtarza się pięć tych samych wzorców.
2025
Sukcesja pokolenia założycieli
Wielu przedsiębiorców, którzy zakładali firmy w latach dziewięćdziesiątych i na początku lat dwutysięcznych, staje dziś przed pytaniem, kto przejmie ich biznes.
Forever 21. Druga upadłość sieci szybkiej mody
W marcu 2025 roku operator sieci Forever 21 w Stanach Zjednoczonych ponownie złożył wniosek o upadłość i zapowiedział zamknięcie sklepów. Pierwsza upadłość miała miejsce w 2019 roku.
Rite Aid. Kiedy pierwsza restrukturyzacja nie wystarcza
W 2025 roku sieć aptek Rite Aid po raz drugi w ciągu kilku lat weszła w postępowanie upadłościowe i rozpoczęła wygaszanie działalności.
Dziesięć pytań przed otwarciem kolejnego oddziału
Analizy upadków sieci na świecie i w Polsce prowadzą do podobnych wniosków. Zebraliśmy je w listę pytań, na które zarząd powinien odpowiedzieć przed każdym otwarciem.
2024
Przygotowanie firmy do sprzedaży. Dwa lata przed transakcją
Właściciele często decydują o sprzedaży firmy nagle. Kupujący płacą jednak za to, co widzą w dokumentach, a porządek w dokumentach wymaga czasu.
Sztuczna inteligencja w sieci. Gdzie pomaga, a gdzie tylko kosztuje
Narzędzia sztucznej inteligencji stały się powszechnie dostępne. Najwięcej dają tam, gdzie firma ma już uporządkowane dane i procesy.
Red Lobster. Promocja bez limitu i czynsze po sprzedaży nieruchomości
W maju 2024 roku sieć restauracji Red Lobster złożyła wniosek o upadłość. Wśród przyczyn wskazywano zarówno kosztowną promocję, jak i decyzje dotyczące nieruchomości sprzed lat.
CrowdStrike. Jedna aktualizacja i miliony zatrzymanych komputerów
19 lipca 2024 roku błędna aktualizacja oprogramowania zabezpieczającego firmy CrowdStrike spowodowała awarię około 8,5 miliona komputerów z systemem Windows na całym świecie.
2023
Konflikt wspólników. Umowa, której nikt nie chciał podpisać
Wspólnicy zakładający firmę rzadko rozmawiają o tym, jak się rozstaną. Kiedy ten moment przychodzi, brak zasad kosztuje więcej niż sam spór.
Stopy procentowe i kredyt obrotowy. Koszt, który wzrósł po cichu
Po serii podwyżek stóp procentowych odsetki od kredytów obrotowych i leasingów stały się dla wielu firm jedną z największych pozycji kosztowych.
Silicon Valley Bank. Run na bank w erze mediów społecznościowych
W marcu 2023 roku upadł Silicon Valley Bank. W ciągu jednego dnia klienci próbowali wypłacić około 42 miliardów dolarów.
Wilko. Sieć dyskontowa, która straciła przewagę cenową
W sierpniu 2023 roku brytyjska sieć Wilko, licząca około 400 sklepów, weszła w procedurę upadłościową. Pracę straciło około 12 tysięcy osób.
2022
Polski Ład i koszty pracy. Przeliczenie modelu punktu
Zmiany podatkowe, które zaczęły obowiązywać od 2022 roku, wpłynęły na koszty pracy i sposób rozliczania wielu przedsiębiorców, w tym franczyzobiorców.
Inflacja i marża. Kiedy podwyżka cen to za mało
Przy dwucyfrowej inflacji koszty rosły szybciej, niż firmy odważyły się podnosić ceny. Marża topniała po cichu, miesiąc po miesiącu.
FTX. Upadek giełdy kryptowalut w kilka dni
W listopadzie 2022 roku upadła giełda kryptowalut FTX. Okazało się, że pieniądze klientów były wykorzystywane przez powiązaną spółkę handlową.
Peloton. Plan zbudowany na popycie, który był chwilowy
W pandemii sprzedaż rowerów treningowych Peloton gwałtownie wzrosła. W 2022 roku firma zwalniała tysiące pracowników, a założyciel ustąpił ze stanowiska prezesa.
2021
Praca zdalna w centrali, praca stacjonarna w oddziałach
Kiedy centrala przeszła na pracę zdalną, a oddziały musiały pracować na miejscu, w wielu sieciach pojawił się nowy podział.
Sprzedaż online dla sieci stacjonarnej. Kanał, nie ratunek
Wiele sieci uruchomiło sklepy internetowe w pośpiechu. Część z nich szybko odkryła, że internet ma własne koszty i własną konkurencję.
Evergrande. Deweloper, który zbudował imperium na długu
Pod koniec 2021 roku chiński deweloper Evergrande nie spłacił zobowiązań wobec zagranicznych wierzycieli. Łączne zobowiązania grupy przekraczały 300 miliardów dolarów.
Ever Given w Kanale Sueskim. Sześć dni, które pokazały kruchość łańcuchów dostaw
W marcu 2021 roku kontenerowiec Ever Given zablokował Kanał Sueski na sześć dni. Opóźnienia w dostawach odczuły firmy na całym świecie.
2020
Uproszczona restrukturyzacja. Ratunek czy odroczenie problemu
W 2020 roku wprowadzono czasowo uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne. Dla części firm było ratunkiem, dla części tylko przesunięciem upadłości.
Pandemia. Trzydzieści dni, które zweryfikowały każdy model biznesowy
Wiosną 2020 roku wiele punktów zostało zamkniętych z dnia na dzień. W ciągu miesiąca okazało się, które firmy mają zapas, a które żyły z bieżących wpływów.
Wirecard. 1,9 miliarda euro, których nigdy nie było
W czerwcu 2020 roku niemiecki Wirecard przyznał, że 1,9 miliarda euro wykazywanego w bilansie prawdopodobnie nie istnieje. Kilka dni później złożył wniosek o upadłość.
Hertz. Wypożyczalnia, która w pandemii straciła klientów, ale nie koszty floty
W maju 2020 roku Hertz złożył wniosek o upadłość. Firma wyszła z niej w 2021 roku, gdy popyt na wynajem samochodów wrócił szybciej, niż się spodziewano.
2019
Centrala rośnie szybciej niż sieć
Każde nowe stanowisko w centrali ma dobre uzasadnienie. Razem potrafią zjeść marżę, którą wypracowują wszystkie punkty.
Split payment i płynność. Pieniądze, których nie możesz swobodnie wydać
Od listopada 2019 roku mechanizm podzielonej płatności stał się obowiązkowy w określonych transakcjach. Dla firm z napiętą płynnością oznaczało to mniej gotówki do dyspozycji.
Thomas Cook. Najstarsze biuro podróży i sprowadzanie 150 tysięcy turystów
We wrześniu 2019 roku upadł brytyjski Thomas Cook, działający od XIX wieku. Rząd musiał zorganizować sprowadzenie do kraju około 150 tysięcy turystów.
WeWork. Wycena, która nie przetrwała zderzenia z prospektem
W 2019 roku WeWork przygotowywał się do wejścia na giełdę przy wycenie sięgającej wcześniej 47 miliardów dolarów. Po publikacji prospektu oferta została wycofana.
2018
Ograniczenie handlu w niedziele i lekcja elastyczności
Od marca 2018 roku handel w niedziele był stopniowo ograniczany. Sieci, które szybko przebudowały grafiki i ofertę, straciły najmniej.
RODO w sieci wielooddziałowej. Gdzie naprawdę wyciekają dane
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać RODO. Firmy skupiły się na klauzulach i zgodach, a najwięcej ryzyk leżało w codziennej pracy punktów.
Carillion. Kontrakty wygrywane ceną, której nie dało się utrzymać
W styczniu 2018 roku brytyjska firma budowlano-usługowa Carillion została postawiona w stan likwidacji. Zatrudniała około 43 tysięcy osób na całym świecie.
Sears. Powolny upadek dawnego lidera handlu
W październiku 2018 roku Sears Holdings złożył wniosek o upadłość. Przez dekady był jedną z największych firm handlowych w Stanach Zjednoczonych.
2017
Holding rodzinny. Porządek, zanim przyjdzie sukcesja
Firmy rodzinne często rosną w kilka spółek bez planu. Przy zmianie pokoleniowej ta struktura staje się przeszkodą.
Rynek pracownika. Kiedy rotacja zaczęła kosztować więcej niż czynsz
Przy niskim bezrobociu pracownicy zmieniali pracę łatwiej niż kiedykolwiek. Sieci zaczęły tracić ludzi szybciej, niż były w stanie ich szkolić.
Toys R Us. Sieć, która upadła pod ciężarem długu z przejęcia
We wrześniu 2017 roku Toys R Us złożył wniosek o upadłość. Firma dźwigała około 5 miliardów dolarów długu, w dużej mierze pozostałego po przejęciu przez fundusze w 2005 roku.
Amazon i Whole Foods. Gigant internetowy kupuje sieć sklepów
W czerwcu 2017 roku Amazon ogłosił przejęcie sieci Whole Foods za około 13,7 miliarda dolarów. Dla wielu obserwatorów był to sygnał, że punkty stacjonarne wcale nie odchodzą do lamusa.
2016
JPK i koniec księgowości na skróty
Jednolity Plik Kontrolny sprawił, że dane księgowe firm trafiają do administracji skarbowej w ustrukturyzowanej formie. Dla sieci była to także okazja do uporządkowania własnych danych.
Prawo restrukturyzacyjne. Nowe narzędzia dla firm w kłopotach
Od 1 stycznia 2016 roku obowiązuje prawo restrukturyzacyjne. Dało firmom realną alternatywę dla upadłości, pod warunkiem że sięgną po nią na czas.
Wells Fargo. Cele sprzedażowe, które doprowadziły do nadużyć w oddziałach
We wrześniu 2016 roku ujawniono, że pracownicy oddziałów Wells Fargo otwierali klientom konta bez ich zgody. Bank zapłacił 185 milionów dolarów kary, a tysiące pracowników zostało zwolnionych.
BHS. Sieć sprzedana za jednego funta
Brytyjska sieć domów towarowych BHS została sprzedana w 2015 roku za symbolicznego funta. W 2016 roku upadła, a pracę straciło około 11 tysięcy osób.
2015
Umowa franczyzowa pisana pod rekrutację
Umowa, która ma przede wszystkim przekonać kandydata, nie daje sieci narzędzi, gdy franczyzobiorca przestaje trzymać standard.
Budowa marki od zera. Nazwa, znak, standard
W tym okresie zaczęliśmy budować całe marki. Nauczyliśmy się, że logo jest na końcu tej pracy, a nie na początku.
Target w Kanadzie. Ponad sto sklepów otwartych za szybko
W 2013 roku Target wszedł do Kanady i w krótkim czasie otworzył ponad 120 sklepów. W styczniu 2015 roku ogłosił wycofanie się z tego rynku.
Chipotle. Jak problem w kilku lokalach uderzył w całą sieć
W 2015 roku sieć restauracji Chipotle zmagała się z kilkoma ogniskami zatruć pokarmowych. Sprzedaż i wartość firmy mocno spadły, a odbudowa trwała lata.
2014
Podręcznik operacyjny, czyli wiedza, która nie wychodzi z głowy właściciela
Franczyzodawca sprzedaje know-how. Jeśli nie jest spisane, franczyzobiorca kupuje wyłącznie logo.
Franczyza w Polsce. Szybki wzrost i pierwsze rozczarowania
Liczba sieci franczyzowych rosła szybko. Część z nich sprzedawała model, który nie był jeszcze sprawdzony nawet w jednym punkcie.
Tesco. Zawyżony zysk i presja na wynik kwartału
We wrześniu 2014 roku Tesco ogłosiło, że zawyżyło prognozowany zysk o około 250 milionów funtów. Później kwota została skorygowana do około 263 milionów.
Target. Wyciek danych, który kosztował stanowisko prezesa
Pod koniec 2013 roku hakerzy wykradli z systemów sieci Target dane około 40 milionów kart płatniczych. W maju 2014 roku prezes firmy podał się do dymisji.
2013
Standard operacyjny. Dwadzieścia czynności, które widzi klient
Podręczniki procedur liczące setki stron trafiają do szuflady. Klienta interesuje kilkanaście momentów i to one powinny wyglądać wszędzie tak samo.
Zatory płatnicze. Dlaczego duże firmy płacą później
W 2013 roku weszła w życie ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Przepisy pomogły, ale nie zmieniły mechanizmu, który napędza zatory.
Nokia. Lider, który stracił rynek w kilka lat
We wrześniu 2013 roku Nokia ogłosiła sprzedaż działu telefonów Microsoftowi. Jeszcze kilka lat wcześniej była największym producentem telefonów komórkowych na świecie.
J.C. Penney. Rewolucja cenowa, której nie chcieli klienci
W 2012 roku nowy prezes sieci J.C. Penney zrezygnował z promocji i kuponów na rzecz stałych niskich cen. Sprzedaż spadła w ciągu roku o około jedną czwartą, a w 2013 roku prezes został odwołany.
2012
Smartfon w kieszeni klienta zmienia standard obsługi
Klient z telefonem porównuje ceny, czyta opinie i oczekuje odpowiedzi od razu. Sieci, które to zignorowały, zaczęły tracić klientów bez widocznej przyczyny.
Od narzędzia do ekosystemu. Kiedy systemy zaczynają ze sobą rozmawiać
Firma z pięcioma programami, które się nie łączą, ma pięć wersji prawdy. Wtedy zaczęliśmy budować całe ekosystemy zamiast pojedynczych narzędzi.
Kodak. Firma, która wynalazła aparat cyfrowy i przegrała na nim
W styczniu 2012 roku Kodak złożył wniosek o upadłość. Pierwszy aparat cyfrowy powstał w laboratorium tej firmy w 1975 roku.
Amber Gold. Sygnały ostrzegawcze, które były widoczne od początku
W sierpniu 2012 roku upadła spółka Amber Gold, oferująca lokaty w złoto. Straty poniosło kilkanaście tysięcy klientów, a sprawa stała się jedną z największych afer finansowych w Polsce.
2011
Rachunek wyników dla każdego oddziału. Od czego zaczynamy każdą analizę
Sieć może być rentowna jako całość i jednocześnie utrzymywać punkty, które od lat przynoszą stratę. Widać to dopiero w rachunku dla każdego oddziału.
Media społecznościowe w sieci punktów. Kto mówi w imieniu marki
Kiedy każdy oddział założył własny profil, marka zaczęła mówić dziesięcioma głosami. Nie wszystkie brzmiały dobrze.
Borders. Sieć księgarń, która oddała konkurentowi sprzedaż internetową
W lutym 2011 roku sieć księgarń Borders złożyła wniosek o upadłość. Kilka lat wcześniej przekazała obsługę swojej sprzedaży internetowej Amazonowi.
Netflix i Qwikster. Jak w kilka miesięcy stracić setki tysięcy klientów
W 2011 roku Netflix podniósł ceny i ogłosił podział usługi na dwie osobne marki. Po fali krytyki wycofał się z pomysłu, ale w jednym kwartale stracił około 800 tysięcy subskrybentów.
2010
Kierownik oddziału. Najważniejsze stanowisko, o którym nikt nie myśli
Sieci inwestują w lokale, wyposażenie i marketing. Wynik punktu i tak zależy głównie od jednej osoby.
Kalendarz floty. Pierwszy system, który spinał oddziały
Wspólny kalendarz dostępności zastąpił telefony między punktami. To był pierwszy krok od narzędzi do systemu.
Blockbuster. Od około 9 tysięcy punktów do upadłości
W połowie lat dwutysięcznych Blockbuster miał około 9 tysięcy wypożyczalni. We wrześniu 2010 roku złożył wniosek o upadłość.
Domino's. Sieć, która publicznie przyznała, że jej pizza była słaba
Na przełomie 2009 i 2010 roku Domino's pokazał w reklamach krytyczne opinie klientów o swojej pizzy i ogłosił zmianę receptury. W kolejnych latach stał się jedną z najlepiej rozwijających się sieci gastronomicznych.
2009
Cięcie kosztów bez cięcia przyszłości
W niepewnych czasach pierwszym odruchem jest obcięcie wszystkiego o dziesięć procent. To najprostszy sposób, by osłabić to, co działa.
Wypożyczalnia samochodów. Firma, której wynik zależy od koordynacji
W wypożyczalni samochód stojący w złym oddziale zarabia zero. Ta branża nauczyła nas myśleć o sieci jako o jednym organizmie.
General Motors. Upadłość giganta, który za długo odkładał decyzje
1 czerwca 2009 roku General Motors złożył wniosek o upadłość. Firma wyszła z niej po kilku tygodniach dzięki wsparciu rządu, ale jako znacznie mniejsza organizacja.
Toyota. Kiedy wzrost wyprzedza kontrolę jakości
W latach 2009 i 2010 Toyota wycofała z rynku miliony samochodów. Prezes firmy przyznał publicznie, że organizacja rozwijała się zbyt szybko.
2008
Opcje walutowe i ryzyko, którego nie widać w umowie
Gwałtowne osłabienie złotego pokazało, że instrument sprzedawany jako zabezpieczenie może stać się największym zagrożeniem dla firmy.
Kryzys finansowy. Które firmy przetrwały i dlaczego
Światowy kryzys finansowy nie trafił w Polskę tak mocno jak w wiele krajów Europy. Dla części firm i tak był końcem, a decydowała o tym płynność, nie branża.
Lehman Brothers. Dźwignia, która działa w obie strony
15 września 2008 roku bank inwestycyjny Lehman Brothers złożył wniosek o upadłość. Była to największa upadłość w historii Stanów Zjednoczonych.
Starbucks. Zamknięcie tysięcy kawiarni na trzy godziny
W lutym 2008 roku Starbucks zamknął ponad 7 tysięcy kawiarni w Stanach Zjednoczonych na kilka godzin, żeby przeszkolić baristów. Kilka miesięcy później ogłosił zamknięcie około 600 lokali.
2007
Zapisy online, zanim stały się standardem
Pierwsze systemy rezerwacji, które wdrażaliśmy, budziły opór personelu. Po kilku miesiącach nikt nie chciał wrócić do zeszytu.
Boom kredytowy. Ekspansja na pożyczonych pieniądzach
Kiedy kredyt jest łatwo dostępny, każda nowa lokalizacja wygląda na dobry pomysł. Test przychodzi dopiero wtedy, gdy pieniądz drożeje.
Northern Rock. Model finansowania, który działał do dnia, w którym przestał
We wrześniu 2007 roku klienci brytyjskiego banku Northern Rock ustawili się w kolejkach, by wypłacić oszczędności. Bank został znacjonalizowany kilka miesięcy później.
Mattel. Kosztowna lekcja o kontroli podwykonawców
Latem 2007 roku Mattel wycofał z rynku miliony zabawek, między innymi z powodu farby zawierającej ołów, użytej przez podwykonawcę w Chinach.
2006
Grafik pracy jako narzędzie finansowe
W usługach największym kosztem jest czas ludzi. Grafik ustawiony pod wygodę zespołu, a nie pod ruch klientów, po cichu zjada marżę.
Salon fryzjerski w trzech lokalizacjach. Gdzie gubią się pieniądze
Drugi i trzeci salon rzadko podwajają i potrajają zysk. Częściej ujawniają, że pierwszy działał dzięki obecności właściciela.
Ford. Kredyt zaciągnięty przed kryzysem, który pozwolił uniknąć ratunku państwa
Pod koniec 2006 roku Ford pozyskał około 23,5 miliarda dolarów finansowania, zabezpieczając je niemal całym majątkiem, łącznie ze znakiem firmowym. Dwa lata później to zdecydowało o jego przetrwaniu.
Inditex i Zara. Przewaga zbudowana na szybkości reakcji
Zara nie wygrała najniższą ceną ani największym budżetem reklamowym. Wygrała tym, że potrafiła szybciej niż konkurenci zamienić informację ze sklepu w decyzję produkcyjną.
2005
Dlaczego klienci prosili nas o dyskrecję
Od początku część klientów zastrzegała, by nie pokazywać ich w portfolio. Z czasem zrozumieliśmy, że to nie wyjątek, tylko potrzeba większości.
Grafika, która sprzedaje, a grafika, która się podoba
Właściciel firmy zatwierdza projekt, który podoba się jemu. Klient kupuje, gdy projekt odpowiada na jego pytanie. To nie zawsze to samo.
Refco. Upadek dwa miesiące po wejściu na giełdę
Amerykański broker Refco wszedł na giełdę w sierpniu 2005 roku. W październiku ogłosił upadłość, gdy wyszło na jaw, że prezes ukrywał około 430 milionów dolarów złych długów.
Krispy Kreme. Kiedy franczyza rośnie szybciej niż popyt
Na początku lat dwutysięcznych Krispy Kreme był giełdowym przebojem. Kilka lat później sieć zmagała się z problemami księgowymi, spadkiem sprzedaży i upadłościami franczyzobiorców.
2004
Pierwsza strona salonu kosmetycznego. Wizytówka to za mało
Nasze pierwsze zlecenia to grafiki i strony dla branży kosmetycznej. Szybko okazało się, że klient nie kupował strony, tylko zaufanie.
Wejście do Unii. Co naprawdę zmieniło się dla małych sieci
1 maja 2004 roku Polska weszła do Unii Europejskiej. Dla firm z kilkoma punktami najważniejsza zmiana nie dotyczyła dotacji, tylko konkurencji.
Parmalat. Jak w bilansie grupy zniknęło kilkanaście miliardów euro
Włoski koncern mleczarski upadł na przełomie 2003 i 2004 roku. Dziura w finansach grupy sięgała około 14 miliardów euro, a część rzekomych środków istniała tylko na sfałszowanym dokumencie.
LEGO. Jak uproszczenie oferty uratowało firmę przed bankructwem
Na początku lat dwutysięcznych LEGO notowało wysokie straty i było bliskie utraty płynności. Ratunkiem nie była ekspansja, tylko powrót do podstaw.